Дарҳол бажариладиган ҳаракатлар

ЙТҲга дахлдор ҳайдовчи:

• транспорт воситасини дарҳол тўхтатиши;
• авария ишораларини ёқиши;
• авария сабабли тўхташ белгисини ўрнатиши;
• автомобиль ва ҳодисага дахлдор буюмларни жойидан қўзғатмаслиги;
• жабрланганларга биринчи ёрдам кўрсатиш чораларини кўриши;
• 103 орқали тез тиббий ёрдамни, зарур бўлса фавқулодда қутқарув хизматини чақириши;
• 102 орқали ички ишлар органига хабар бериши;
• гувоҳларнинг исм-фамилияси, манзили ва телефон рақамларини ёзиб олиши;
• ички ишлар органи ходимлари келишини кутиши шарт.

Муҳим: инсон тан жароҳати олган бўлса, жароҳат енгил кўринса ҳам европротокол тузиш мумкин эмас.

Жабрланган шахсни тиббиёт муассасасига олиб бориш

Шошилинч ҳолатда жабрланган шахсни яқин тиббиёт муассасасига йўлакай транспорт воситасида жўнатиш керак.

Бунинг имкони бўлмаса, ҳайдовчи жабрланган шахсни ўз автомобилида тиббиёт муассасасига олиб бориши мумкин. Бунда у:

• ўз исми-фамилиясини;
• автомобилнинг давлат рақамини маълум қилиши;
• шахсни тасдиқловчи ҳужжат, ҳайдовчилик гувоҳномаси ва транспортни рўйхатдан ўтказиш ҳужжатини кўрсатиши;
• сўнгра ҳодиса жойига қайтиб келиши шарт.

Жабрланган шахсни тиббиёт муассасасига олиб бориш заруратидан бошқа ҳолда ҳодиса жойини ташлаб кетиш жавобгарликка сабаб бўлиши мумкин.

Қатнов қисмини бўшатиш

Агар транспорт воситалари ҳаракатга тўсқинлик қилса, аввал:

• автомобилларнинг бир-бирига ва йўл объектларига нисбатан ҳолати;
• ҳодисага алоқадор буюмлар ва излар;
• тормоз излари, парчалар ва бошқа далиллар;
• жабрланган шахс ва транспорт воситаларининг турган жойи гувоҳлар иштирокида, фото, видео ва схема орқали қайд этилади.

Далилларни сақлаш ва ҳодиса жойини айланиб ўтиш чоралари кўрилганидан кейингина қатнов қисми бўшатилиши мумкин.

Ҳодисани расмийлаштириш

Ички ишлар органлари:

• ҳодиса жойини кўздан кечиради;
• транспорт воситалари ва изларни қайд этади;
• схема ва процессуал ҳужжатларни тузади;
• ҳайдовчилар ва гувоҳлардан тушунтириш олади;
• зарур экспертиза ва текширувларни тайинлайди.

Жароҳатнинг оғирлик даражаси тиббий ҳужжатлар ва суд-тиббий экспертиза асосида белгиланади.

Суғурталовчига хабар бериш

Суғурталовчига ҳодиса ҳақида имкони борича дарҳол хабар бериш керак. Умумий тартибда хабар ЙТҲ содир бўлганидан кейин 72 соатдан кечиктирмай берилади.

Суғурта қилдирувчи жабрланувчига ёки унинг вакилига суғурта полиси ҳақидаги маълумотни ва зарур бўлса полис нусхасини 3 календарь кундан кечиктирмай тақдим этиши керак.

Товон олиш учун ҳужжатлар

Ҳолатга қараб қуйидагилар талаб қилиниши мумкин:

• суғурта товонини тўлаш ҳақидаги ариза;
• ЙТҲ бўйича хулоса, қарор ёки бошқа процессуал ҳужжат;
• жабрланувчининг шахсини тасдиқловчи ҳужжат;
• тан жароҳати ва даволанишни тасдиқловчи тиббий ҳужжатлар;
• меҳнат қобилияти йўқотилганлигини ёки даромад камайганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар;
• ўлим ҳақидаги гувоҳнома;
• мерос ҳуқуқини ёки товон олиш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатлар;
• банк ҳисоб рақами ҳақидаги маълумот.

Ҳаёт ёки соғлиққа етказилган зарар бўйича мажбурий автосуғурта лимити бир суғурта ҳодисаси учун жами 52 миллион сўмгача.

Айбдор транспорт суғурталанмаган ёки унинг эгаси номаълум бўлса, қонунда назарда тутилган ҳолларда Тўловларни кафолатлаш жамғармасига компенсация учун мурожаат қилиш мумкин.

Жавобгарлик

Ҳайдовчининг жавобгарлиги:

• йўл ҳаракати қоидасининг бузилган-бузилмаганлиги;
• ҳайдовчининг айби;
• қоидабузарлик ва келиб чиққан оқибат ўртасидаги сабабий боғланиш;
• тан жароҳатининг оғирлик даражаси;
• одам ўлими ёки бошқа оғир оқибатлар мавжудлигига қараб белгиланади.

Енгил тан жароҳатига олиб келган ҳолат маъмурий жавобгарликка, ўртача оғир ёки оғир шикаст, одам ўлими ёхуд бошқа оғир оқибатларга олиб келган қоидабузарлик эса жиноий жавобгарликка сабаб бўлиши мумкин.

ЙТҲ содир бўлганининг ўзи ҳайдовчини автоматик равишда айбдор деб топиш учун етарли эмас. Айб ва сабабий боғланиш ваколатли орган ёки суд томонидан далиллар асосида аниқланади.

Ҳайдовчининг мажбуриятлари Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 12 апрелдаги 172-сон қарори билан тасдиқланган Йўл ҳаракати қоидалари, суғурта товони мажбурий автосуғурта тўғрисидаги Қонун, жавобгарлик эса Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекс ва Жиноят кодекси асосида белгиланади.