Ҳуқуқий маслаҳат - бепул, тезкор, ҳаммага!

  • 41535 марта ўқилди

Иш берувчи бўлиши мумкин бўлган шахслар

Ташкилотлар, уларнинг алоҳида бўлинмалари, якка тартибдаги тадбиркорлар ҳамда қонунчиликда белгиланган ҳолларда жисмоний шахслар иш берувчи бўлиши мумкин.

Масалан, жисмоний шахс уй хўжалигида ёрдам бериш учун уй ходимини ёлласа ёки қонунчиликда рухсат этилган бошқа шахсий мақсадлар учун ёлланма меҳнатдан фойдаланса, у ҳам иш берувчи сифатида меҳнат муносабатларида иштирок этади. Якка тартибдаги тадбиркорнинг иш берувчи сифатидаги меҳнатга оид ҳуқуқ ва муомала лаёқати давлат рўйхатидан ўтган пайтдан бошланади.

Иш берувчининг асосий ҳуқуқлари

Иш берувчи:
  • ходим билан меҳнат шартномасини тузиш, ўзгартириш ва қонунда белгиланган асосларда бекор қилиш;
  • жамоавий музокаралар ташаббуси билан чиқиш ва жамоа шартномасини тузиш;
  • яхши ва самарали ишлаган ходимларни рағбатлантириш;
  • ходимдан ўз меҳнат вазифаларини бажаришни ва ички меҳнат тартибига риоя қилишни талаб этиш;
  • қонунда белгиланган тартибда ходимга интизомий жазо қўллаш;
  • ходим етказган тўғридан-тўғри ҳақиқий зарар учун уни моддий жавобгарликка тортиш;
  • қонунчилик доирасида ички ҳужжатларни қабул қилиш;
  • ўз ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш учун иш берувчилар бирлашмаларини ташкил этиш ёки уларга аъзо бўлиш ҳуқуқига эга.

Муҳим: иш берувчининг ходимни интизомий ёки моддий жавобгарликка тортиш ҳуқуқи бу чораларни исталган ҳолатда қўллаш мумкин дегани эмас. Бунинг учун Меҳнат кодексида белгиланган асос ва тартибга риоя қилиниши шарт.

Иш берувчи нимага мажбур?

Иш берувчи, энг аввало, меҳнат қонунчилиги ва ходим билан тузилган меҳнат шартномасига риоя қилиши керак.

У ходимни меҳнат шартномасида кўрсатилган иш билан таъминлаши, ишга қабул қилишдан тортиб меҳнат шартномасини бекор қилишгача бўлган жараёнда камситишга йўл қўймаслиги, мажбурий меҳнат ва болалар меҳнатининг оғир шаклларидан фойдаланмаслиги шарт.

Шунингдек, иш берувчи:
  • хавфсиз ва меҳнатни муҳофаза қилиш талабларига жавоб берадиган иш шароитини яратиши;
  • ходимни ишлаш учун зарур асбоб-ускуна, восита ва ҳужжатлар билан таъминлаши;
  • иш ҳақини белгиланган муддатда тўлиқ тўлаши;
  • ходимни унинг ишига бевосита тааллуқли ички ҳужжатлар билан имзо қўйдириб таништириши;
  • давлат меҳнат инспекторларининг қонуний кўрсатмаларини ўз вақтида бажариши;
  • ишлаб чиқаришдаги бахтсиз ҳодиса ва касб касалликларидан белгиланган суғуртани таъминлаши;
  • ходимга меҳнат вазифасини бажариш билан боғлиқ ҳолда етказилган моддий зарарни қонунда белгиланган тартибда қоплаши шарт.

Меҳнат шартномасини расмийлаштириш

Иш берувчи ходим билан тузилган меҳнат шартномасини, шунингдек унга киритилган ўзгартиш ва қўшимчаларни белгиланган тартибда «Ягона миллий меҳнат тизими»да ўз вақтида рўйхатдан ўтказиши шарт.

Эслатма: ходим иш берувчининг оғзаки кўрсатмаси билан ишлаётган бўлса ҳам, меҳнат муносабатларини қонунчилик талабларига мувофиқ расмийлаштириш муҳим. Расмий меҳнат муносабатлари ходимнинг иш ҳақи, меҳнат стажи, таътил ва бошқа меҳнат кафолатларидан фойдаланиши учун асос бўлади.

Chat